Bilang bahagi ng pagdiriwang ng JRU @ 107: Rizalian Heroes Rise – Innovate, Integrate, Inspire in the Age of AI, naghandog ang Teatro Rizal ng isang makabagbagdamdaming pagtatanghal sa kanilang evening presentation na pinamagatang Paano Sabihin ang Paalam, sa direksyon ni Chriza Andawe. Sa pamamagitan ng dula, ipinakita ng mga Rizaliano ang isang kwentong sumasalamin sa pag-ibig, pagkawala, at pagtanggap—mga karanasang patuloy na nagiging bahagi ng buhay ng tao.
Umiikot ang kwento sa karakter ni Joe, na ginampanan ni Cyril Villareal, isang lalaking nakatakdang ikasal kinabukasan. Sa gabi bago ang kanyang kasal, nakatanggap siya ng isang masamang balita na tuluyang nagbago sa takbo ng kanyang buhay. Ang gabing dapat sana’y puno ng paghahanda at pananabik ay napalitan ng katahimikan, pag-aalinlangan, at mabigat na pagninilay. Kasama ang kanyang mga kaibigan, sinubukan niyang harapin ang katotohanan at unawain kung paano nga ba sasabihin ang salitang paalam sa taong pinakamamahal niya ngunit hindi niya kayang iwan.
Sa kanyang pagharap sa sarili, nakilala rin ng manonood ang iba pang mga karakter na nagbigaylalim sa emosyon ng kwento: sina Dimasalang, ginampanan ni Izhak Tutor, na naging gabay at kausap ni Joe sa gabi ng kanyang pagninilay, nagturo ng kahalagahan ng integridad at tapang sa bawat desisyon; Taimis, ginampanan ni JM Ramoso, na nagdala ng kabataan, inosenteng kagalakan, at paalala na kahit sa gitna ng lungkot, may mga sandali ng liwanag; Moy, ginampanan ni Lester Capinpin, na nagbigay ng suporta, pag-unawa, at katotohanan sa mga pinipiling desisyon; Josephine Bracken, ginampanan ni Mikaella Shainne Romero, ang taong pinakamamahal ni Joe, na kumatawan sa lalim ng emosyon, pagmamahal, at sakripisyo; at Sisa, ginampanan ni Princess Mercado, na kumatawan sa sakit, kawalan, at pagdadalamhati na kaakibat ng pamamaalam.
Dagdag pa rito, sina Concha at Trinidad, parehong ginampanan ni Andielyn Torres, at Lolay, ginampanan ni Mariam Orjaliza, ay nagdagdag ng kulay sa kwento at nagpakita kung paano ang bawat miyembro ng komunidad ay may sariling papel sa mga personal na paglalakbay. Mahalagang bahagi rin sa dula ang mga karakter nina Paciano at Blumentritt, ginampanan ni Kurt Arcilla, na nagbigay-hugis sa kasaysayan at koneksyon kay José Rizal, at nagpaalala sa mga manonood na ang bawat personal na karanasan ay bahagi ng mas malawak na kwento ng bayan.
Samantala, sina LV, ginampanan ni Jaizel Domingo, at LR, ginampanan ni Ryza Pangilinan, pati ang ensemble nina Aruen Ignacio, Matt Mondares, at Ashantha Ubatay, ay nagbigay-buhay sa mga eksenang nagtatampok ng lipunan, kultura, at pakikipag-ugnayan, pinapakita kung paano ang bawat indibidwal ay may papel sa paghubog ng mga alaala at relasyon.
Ang dula ay hindi lamang nakatuon sa pamamaalam bilang isang aksyon, kundi bilang isang proseso—isang emosyonal at espiritwal na paglalakbay na puno ng pagtanggi, kalungkutan, at unti-unting pagtanggap. Ipinakita ng pagtatanghal kung paano ang bawat salita, bawat kilos, at bawat sandali ng pakikipag-ugnayan ay may bigat, lalo na kung ang pamamaalam ay hindi lamang pisikal kundi emosyonal at panloob. Sa mga eksenang puno ng musika, tula, at mono-log, naging buhay ang kwento at nagbigay daan sa mga manonood upang magnilay sa sarili nilang karanasan ng pagbitaw, paghilom, at pagmamahal.
Sa konteksto ng temang “Innovate, Integrate, Inspire in the Age of AI,” ipinakita ng Paano Sabihin ang Paalam na sa kabila ng mabilis na pag-unlad ng teknolohiya at AI, may mga bagay na hindi kailanman mapapalitan—ang tunay na emosyon, ang lalim ng koneksyon ng tao, at ang mga kwentong nagmumula sa puso. Tulad ng mga akda ni José Rizal na patuloy na nagbibigay inspirasyon sa bawat henerasyon, ipinapaalala ng pagtatanghal na ang makataong karanasan, ang personal na pakikibaka, at ang kahalagahan ng paalam ay mananatiling mahalaga, kahit sa digital at makabagong panahon.
Kasabay nito, binigyang-diin din ng pagtatanghal na ang kalayaan ay hindi lamang alaala ng nakaraan kundi isang patuloy na paninindigan. Sa pamamagitan ng mga temang tinalakay sa dula, naipakita na ang paglaya ay hindi lamang tungkol sa pagbitaw, kundi tungkol din sa pagpiling magsalita, mangarap, at manindigan para sa katotohanan at sa kapakanan ng kapwa. Sa ganitong paraan, muling ipinamalas ng Teatro Rizal kung paanong ang sining ay nananatiling makapangyarihang daluyan upang higit na maunawaan ang ating kasaysayan, lipunan, at pananagutan bilang mga mamamayan.
Ang Paano Sabihin ang Paalam ay isang paanyaya sa bawat Rizalian at manonood na yakapin ang mga emosyon, harapin ang mga desisyon, at pahalagahan ang bawat koneksyon sa buhay. Ito rin ay nagpapaalala na kahit gaano ka-advance ang mundo, ang tunay na karanasan, pakikipag-ugnayan, at pagmamahal ay hindi kailanman mapapalitan ng makina o teknolohiya. Sa diwa ng temang Rizalian Heroes Rise – Innovate, Integrate, Inspire in the Age of AI, ipinakita ng pagtatanghal na ang tunay na inobasyon ay hindi lamang nasusukat sa pag-unlad ng teknolohiya, kundi sa kakayahan nitong palalimin ang pag-unawa sa pagkatao, pag-isahin ang mga tao sa pamamagitan ng sining, at magbigay-inspirasyon upang isabuhay ang mga pagpapahalagang ipinamana ni José Rizal sa makabagong panahon.
Chynna A. Tamayo
Writer, Rizalian Student Focus
Charlotte P. Gloria
Photographer, Rizalian Student Focus